شاهرود - در فصل سابق شرح مختصرى راجع به اهميت سوق الجيشى شاهرود بيان كردم . اين شهر مركز ارتباط جاده‌هاى بين هرات و مشهد و از طبس و ترشيز و از يزد و استراباد و مازندران و پايتخت است ، در دشتى واقع شده است كه در ماه نوامبر اتخاذ نظرى دربارهء آن براى من دور از امكان بود ، ولى استعداد خاك و وفور آبش قابل انكار نيست . رود شاه كه از خارج شهر و كنار چاپارخانه جارى است در اين موقع سال جويبارى بيش نبود و به‌هيچ‌وجه مصداق نام خود نمىنمود . مواضع دفاعى آنجا به نظر من خيلى حقير و منحصر به يك ارگ خراب و دو برج گلى كوچك بود كه گويا بر تپه‌اى مخروطى مشرف به شهر واقع بوده است . شاهرود به مناسبت ساختن پوتين و كفش نيك معروف است و مىگويند كه شاه و خانوادهء سلطنتى در آن كسب و كار شركت دارند . حشرهء مخوف شب‌گز يا غريب‌گز كه مىگويند در آنجا اودونوان را گزيد به من آسيبى نرسانيد . شاهرود انبار عمدهء محصولات محلى مازندران و واردات روسى است كه از راه گز و استراباد توسط نمايندگىهاى روسى و يا شركت‌هاى روسى و ارمنى وارد مىشود « 1 » كمپانىهاى قفقاز و مركورى روسى هم در آنجا نمايندگى دارند . جمعيت شاهرود را پنج هزار نفر گفته‌اند . در آنجا يك ادارهء تلگراف ايرانى هست و سيمى هم تا استراباد و از آنجا به چكيش‌لر و قزل اروات با حوزهء ماوراء بحر خزر مربوط است . از اين خط سفارت روس در تهران براى ارتباط با عشق‌آباد زياد استفاده مىكند . بازار - چون ديرى از ظهر نگذشته بود كه وارد شاهرود شدم در صدد برآمدم در شهر به گردش بروم . بازار بزرگى داشت بدون سقف كاهى ، اما خوب مسقف شده بود و دكانهاى وسيع خوش‌تركيب داشت مشاهدات و مسموعاتم همان بود كه در مشهد راجع به اين محل شنيده بودم . همهء قندها ساخت روسيه

--> ( 1 ) - افتتاح جادهء جديد تجارتى عشق‌آباد از طريق قوچان تا سبزوار تأثير منفى كلى در ميزان تجارتى شاهرود داشته است .